Las cifras oficiales muestran que actualmente hay al menos 98.500 pacientes en lista de espera para una intervención quirúrgica, entre ellos 12.000 niños. Estas cifras aumentaron significativamente durante el último año debido a la falta de recursos y energía para mantener operativos los quirófanos. Si bien la tasa de mortalidad entre los recién nacidos vivos era de tan solo 4 a 5 por cada mil hace una década, ahora ha aumentado a 9,8 por cada mil.
Cano Pérez calificó a Cuba como "una Gaza sin bombas". Al fin y al cabo, debido a las sanciones estadounidenses, en Cuba también se está produciendo un genocidio.
Hasta 117 000 adultos y 1200 niños no reciben los tratamientos oncológicos adecuados, y 12 400 pacientes no reciben la quimioterapia deseada. 16 000 pacientes tienen dificultades para acceder a la radioterapia. En el caso de la hemodiálisis, esta cifra asciende a 3000. A pesar de la capacidad nacional para producir una parte significativa de estos medicamentos, solo se dispone del 30 % del paquete básico.
Actualmente, las compañías navieras internacionales se niegan a transportar las materias primas y otros suministros médicos necesarios para este fin. Como resultado, 67 000 niños menores de un año no cuentan con un calendario de vacunación completo. Cuba también enfrenta dificultades, entre otras cosas, con la compra de fuentes de cobalto-60, indispensables para ciertos tratamientos oncológicos. El transporte de pacientes también es problemático en numerosos lugares. Debido a la escasez de petróleo, solo el 22 % de la flota de ambulancias está operativa.
Katrien Demuynck, quien recientemente publicó un libro sobre Fidel Castro junto con Marc Vandepitte, afirmó que Estados Unidos busca desintegrar Cuba para arrebatar a los pueblos de América Latina y otras partes del mundo prácticamente cualquier ilusión de que puedan conservar o adquirir su soberanía. Para ello, hizo referencia a la Doctrina Donroe, que Estados Unidos incorporó a su nuevo plan de seguridad nacional el pasado mes de noviembre.
“Esto permite a Estados Unidos interferir directamente en las políticas de los países latinoamericanos si actúan en contra de su seguridad nacional”, afirmó Demuynck, refiriéndose no solo a Venezuela, sino también a otros países de la región donde presidentes de derecha han llegado al poder recientemente. “Si Cuba, por otro lado, persiste, eso enviará un mensaje a muchos países de que la resistencia da frutos”.
Resiliencia
Wim Leysen, de la Coordinación para el Levantamiento del Bloqueo a Cuba, afirmó que Trump ha cortado prácticamente todos los ingresos cubanos. Como resultado, el apoyo financiero del extranjero a los familiares en Cuba es prácticamente imposible. El turismo se ha visto gravemente afectado, en parte porque siete cadenas hoteleras se han retirado bajo la presión de Estados Unidos. La empresa canadiense que operaba las minas de níquel hizo lo mismo por la misma razón. Además, varios países han cancelado las brigadas médicas y educativas que Cuba enviaba.
En parte debido a la grave escasez, se ha producido un fuerte aumento en los precios del petróleo. Esto encarece, entre otras cosas, el transporte de alimentos. El costo de vida ha aumentado enormemente. Además, los cortes de luz están causando estrés, en parte porque los alimentos ya no se pueden conservar en refrigeradores y se están echando a perder. Esto hace que sea necesario comprar casi a diario, lo que provoca largas colas en las tiendas.
Sin embargo, según Leysen, quien estuvo recientemente en Cuba, se observa una enorme resiliencia entre la población y una gran creatividad para adaptarse. “Los restaurantes siguen funcionando, los mercados de verduras siguen ofreciendo muchos productos y las escuelas reabrieron el 1 de septiembre”. La gente se está adaptando, entre otras cosas, mediante el uso masivo de triciclos eléctricos que pueden transportar hasta seis pasajeros o mercancías.
Ahora que países como Venezuela y México ya no suministran petróleo a Cuba, el país tiene una gran deuda con China. Este país no solo importa triciclos eléctricos, sino que también ha instalado grandes parques de paneles solares. Donó alrededor de 5000 paneles solares en cada ocasión, tanto en noviembre como recientemente en agosto, para hogares, centros de salud y otros usos similares. China también suministra baterías para almacenar el excedente de energía producido por los paneles solares en cualquier momento.
“Los tipos de interés de los préstamos que China concede para la compra de materiales son la mitad de los de cualquier otro préstamo a nivel mundial. Una vez que consideran que se ha realizado un reembolso suficiente, pasan al siguiente préstamo”. Con este auge de la energía solar, Cuba aspira a reducir su dependencia del petróleo. Rusia también envió un barco con barriles de petróleo hace unos meses. Un segundo barco tuvo que regresar después de que Estados Unidos amenazara con abordarlo. Otros países, como México, suministran ayuda con regularidad.
Leysen también se refirió al plan económico que contiene más de 176 medidas, lanzado por el gobierno cubano en junio, cuyo objetivo es fortalecer la economía mediante la movilización de recursos disponibles tanto a nivel nacional como internacional. “Actualmente, los residentes pueden importar bienes del extranjero para uso personal. Varias personas han abusado de esta posibilidad para montar pequeños negocios”.
La nueva política busca integrar la economía informal a la formal mediante flexibilizaciones. Las empresas estatales también gozan de mayor autonomía para colaborar con la economía informal, entre otras cosas, ofreciendo a los ciudadanos la oportunidad de adquirir acciones. El objetivo es, por lo tanto, atraer inversiones, incluso extranjeras. Todo esto requiere un cambio de mentalidad que probablemente llevará años. Además, el paquete incluye numerosas medidas sociales, como el aumento del salario mínimo y la priorización del apoyo a las personas vulnerables, en lugar de que todos tengan que recurrir a él.
El sindicato
Erik De Smedt, de ACV Pulso Cubano, afirmó que su sindicato defiende al pueblo cubano, tal como todo sindicato debería hacerlo con las personas más vulnerables, tanto aquí como en otros lugares. «Trump no está bloqueando a Cuba porque este país represente una amenaza militar o comercial, sino por la TINA: no hay alternativa. Quieren arrebatarle a la gente su fe y su compromiso con un modelo social diferente, allanando así el camino al modelo liberal, económico y capitalista, y cualquiera que piense diferente está condenado», declaró De Smedt.
«Además, Cuba tiene un modelo social del que podemos aprender mucho. No es perfecto, pero Cuba cuenta con un buen sistema de salud, salarios dignos e igualdad de oportunidades. Lo que Estados Unidos está haciendo en Cuba está ocurriendo esencialmente aquí también bajo el gobierno de De Wever o Macron en Francia, y es catastrófico para los trabajadores comunes», dijo De Smedt, refiriéndose a los recortes gubernamentales previstos en nuestro país este otoño para recaudar entre 10 y 15 mil millones de dólares.
¿Qué hace el sindicato para ayudar a la población cubana? ACV Pulso Cubano mantiene principalmente buenos contactos con el sindicato CTC en Cuba, organiza viajes de inmersión a ese país y se moviliza para las acciones de la Coordinación para el Levantamiento del Bloqueo a Cuba. El sindicato también recauda fondos para que sus miembros compren baterías para almacenar la energía generada por los paneles solares, de modo que puedan seguir trabajando durante los cortes de luz.
“También estamos entablando un diálogo sobre Cuba con las empresas locales para ofrecer a los empleados de nuestro país perspectivas sobre los aspectos positivos que se están desarrollando allí. Si un país tercermundista tan insensato puede adoptar esa política, sin duda nosotros también podemos. En el sector bancario, estamos consultando con activistas cubanos para debatir, a nivel de comité de empresa, el hecho de que los bancos belgas estén bloqueando los pagos a Cuba. Al fin y al cabo, las sanciones financieras y la presión política estadounidenses son tan fuertes que los bancos ya no se atreven a hacerlo”, afirma De Smedt.
Solidaridad
De Smedt también ofreció un panorama general de todas las iniciativas de solidaridad en nuestro país con la población cubana, como la petición al Ministro de Relaciones Exteriores Prevot para el levantamiento del bloqueo [1] y la recaudación de fondos por parte del Cubanismo para la entrega de suministros médicos en contenedores. Betty Campo luego habló sobre las «maletas solidarias», las maletas solidarias que llena junto con otras mujeres cubanas que viven en nuestro país y que entrega a los turistas para que las dejen en los lugares donde se necesitan urgentemente los suministros.
“El transporte en contenedores también es una buena opción, pero tarda mucho en llegar y es bastante caro. Empezamos a usar estas maletas tras el incendio de 2022 en el mayor depósito de petróleo de Cuba, que causó muertos y heridos y donde no había otra forma de brindar ayuda rápida. Enviamos todo tipo de artículos, como útiles escolares, ropa, toallas y sábanas para hospitales, escuelas, residencias de ancianos y orfanatos. A menudo se trata de suministros médicos y medicamentos, ya que hay una grave escasez. Colaboramos con una organización local para esto.”
A pesar del asfixiante bloqueo económico, la población cubana sigue apoyando al régimen. Katrien Demuynck señaló, entre otras cosas, que más de 6 millones de personas salieron a las calles durante la última celebración del Primero de Mayo en Cuba, una cifra extraordinariamente alta para una población de 10 millones. También destacó el llamado de Fidel Castro a no rendirse jamás y a creer que existe una solución para cada problema.
“Esa es la mentalidad que se encuentra muy a menudo en Cuba hoy en día”, afirmó Demuynck. Leysen, por su parte, señaló que, dentro de su sistema de partido único, Cuba cuenta con un sistema bastante democrático que busca el consenso y el mantenimiento de la confianza de la población. En este contexto, mencionó la promulgación de la ley de familia hace unos años, que, entre otras cosas, posibilita el matrimonio entre personas del mismo sexo.
Este tema se debatió durante años en diversos comités locales y finalmente se aprobó en referéndum. En Cuba se debaten libremente numerosos asuntos. Sin embargo, lo que sí quieren evitar es que personas financiadas por Estados Unidos formen una especie de quinta columna que socave la soberanía.
__________________________________________________
'Cuba is Gaza zonder bommen'
De catastrofale gevolgen van de VS-blokkade voor Cuba, die Trump begin dit jaar nog aanzienlijk verstrengde, werden tijdens een infoavond in het Leuvense Wereldcafé op donderdag 3 september met keiharde cijfers aangeklaagd door Jorge Alejandro Cano Perez van de Cubaanse ambassade.
Uit officiële cijfers blijkt dat er momenteel liefst 98.500 patiënten op een wachtlijst staan voor een chirurgische ingreep waaronder 12.000 kinderen, cijfers die het afgelopen jaar aanzienlijk stegen als gevolg van een gebrek aan middelen en energie om operatiezalen operationeel te houden. Terwijl het sterftecijfer onder levendgeborenen een tiental jaren terug nog slechts 4 à 5 per duizend bedroeg, is dat nu opgelopen tot 9,8 per duizend.
Cano Perez noemde Cuba ‘een Gaza zonder bommen’. Ook in Cuba is er door de Amerikaanse sancties immers sprake van een genocide.
Liefst 117.000 volwassenen en 1.200 kinderen krijgen niet de aangepaste oncologische behandelingen en 12.400 patiënten niet de gewenste chemotherapie. 16.000 patiënten ondervinden moeilijkheden om toegang te krijgen tot radiotherapie. Voor hemodialyse loopt dat aantal op tot 3.000. Ondanks de nationale capaciteit om een belangrijk deel hiervan te produceren is slechts 30 procent van het basispakket aan geneesmiddelen beschikbaar.
Internationale rederijen weigeren momenteel hiertoe de nodige grondstoffen en andere medische benodigdheden te vervoeren. Hierdoor hebben 67.000 kinderen jonger dan één jaar geen volledig bijgewerkt vaccinatieschema. Cuba ondervindt onder meer ook moeilijkheden bij de aankoop van bronnen van kobalt-60 die onmisbaar zijn voor bepaalde oncologische behandelingen. Ook het ziekenvervoer is op tal van plaatsen problematisch. Door het olietekort is slechts 22 procent van het ambulancepark inzetbaar.
Katrien Demuynck, die zopas samen met Marc Vandepitte een boek over Fidel Castro uitbracht, stelde dat de VS Cuba willen breken om de volkeren van Latijns-Amerika en elders in de wereld zo goed als elke illusie te ontnemen dat ze hun soevereiniteit kunnen behouden of verwerven. Ze wees hierbij op de Donroe-doctrine die de VS in november vorig jaar opnam in haar nieuw nationale veiligheidsplan.
“Het laat de VS toe om zich direct te mengen in het beleid van Latijns-Amerikaanse landen als ze ingaan tegen haar nationale veiligheid”, aldus Demuynck die hierbij niet alleen verwees naar Venezuela maar ook naar andere landen in deze regio waar recent rechtse presidenten aan de macht gekomen zijn. “Als Cuba het daarentegen volhoudt, zal dat voor vele landen een boodschap zijn dat verzet loont.”
Weerbaarheid
Wim Leysen van de Coördinatie Opheffing Blokkade Cuba stelde dat Trump zo goed als alle Cubaanse inkomsten heeft afgesneden. Zo is de financiële steun vanuit het buitenland aan familieleden in Cuba zo goed als onmogelijk. Het toerisme is onthoofd onder meer doordat zeven hotelketens zich onder VS-druk hebben teruggetrokken. En ook het Canadese bedrijf dat nikkelmijnen uitbaatte, deed dat om die reden. Daarnaast hebben diverse landen de medische en onderwijsbrigades die Cuba uitzond, opgezegd.
Mede door de grote tekorten is er een scherpe stijging van de petroleumprijzen. Dat maakt onder meer het voedingstransport duurder. De levensduurte steeg enorm. Daarbij zorgen de stroomonderbrekingen voor stress onder meer omdat het voedsel niet langer in ijskasten bewaard kan worden en bederft. Dit maakt quasi dagelijkse aankopen noodzakelijk met als gevolg lange wachtrijen in winkels.
Desondanks zie je volgens Leysen, die recent nog in Cuba was, een enorme weerbaarheid onder de bevolking en veel creativiteit om te schakelen. “De restaurants blijven functioneren, groentemarkten blijven vele producten aanbieden en op 1 september gingen de scholen terug open.” Zich aanpassen doet men onder meer door massaal gebruik te maken van elektrische driewielers die zes passagiers en/of goederen kunnen vervoeren.
Nu landen als Venezuela en Mexico geen olie meer leveren aan Cuba heeft het land veel te danken aan China. Dit land voert niet alleen dergelijke elektrische driewielers in maar installeerde ook grote parken voor zonnepanelen. Het doneerde zowel in november als recent in augustus telkens zo’n 5.000 zonnepanelen voor woningen, gezondheidsposten en dergelijke. China levert ook batterijen waar men het teveel aan energie kan opslaan, dat zonnepanelen op een bepaald moment produceren.
“De rentes op de leningen die China geeft om materialen aan te kopen zijn de helft lager dan eender welke andere lening wereldwijd. Als ze vinden dat er voldoende afbetaald is gaan ze over naar de volgende lening.” Met deze opmars van zonne-energie wil Cuba minder afhankelijk worden van olie. Ook Rusland stuurde een paar maanden geleden een boot met olievaten. Een tweede boot moest terugkeren nadat de VS gedreigd hadden om die te enteren. Andere landen zoals Mexico leveren regelmatig hulpgoederen.
Leysen ging ook in op het economisch plan met meer dan 176 maatregelen dat de Cubaanse overheid in juni lanceerde en waarmee men de economie wil versterken door beschikbare krachten zowel in het binnen- als buitenland te mobiliseren. “Momenteel is het zo dat inwoners goederen uit het buitenland mogen invoeren voor persoonlijk gebruik. Een aantal hebben hiervan misbruik gemaakt om een handeltje op te zetten."
"Het nieuwe beleid probeert door versoepelingen die informele economie te integreren in de formele. Staatsbedrijven krijgen ook meer autonomie om onder meer te gaan samenwerken met die informele economie door burgers de kans te geven aandelen te kopen. Bedoeling is dus investeringen aan te trekken, ook uit het buitenland. Een en ander vergt een mentaliteitsverandering die wellicht jaren zal vergen. Het pakket omvat overigens ook heel wat sociale maatregelen zoals verhoging van het minimumloon en de focus van de ondersteuning op kwetsbare mensen in plaats dat iedereen er gebruik van maken."
De vakbond
Erik De Smedt van ACV Pulso Cubano stelde dat zijn vakbond het opneemt voor de Cubaanse bevolking zoals een vakbond dat steevast dient te doen voor de meest kwetsbare mensen zowel hier als elders. “Trump blokkeert Cuba niet omdat dit land een militaire of commerciële bedreiging vormt, maar omwille van TINA, There is no alternative. Men wil de mensen het geloof in, en de inzet voor een ander maatschappijmodel ontnemen en op die manier de weg vrijmaken voor het liberaal, economisch, kapitalistisch model en iedereen die anders denkt moet eraan", zegt De Schmedt.
"Cuba heeft bovendien een maatschappelijk model waar we veel van kunnen leren. Het is er niet perfect maar Cuba heeft wel een goede gezondheidszorg, leefbare lonen, gelijkheid van kansen. Wat de VS uitsteken in Cuba, gebeurt in essentie ook hier door de regering De Wever of Macron in Frankrijk en is catastrofaal voor de gewone werknemers”, aldus De Smedt die hierbij verwees naar de verwachte overheidsbesparingen dit najaar in ons land om 10 tot 15 miljard te vinden.
Wat doet de vakbond om de Cubaanse bevolking te helpen? ACV Pulso Cubano onderhoudt in eerst instantie goede contacten met de CTC-vakbond in Cuba, organiseert ook inleefreizen naar dat land en mobiliseert voor de acties van de Coördinatie Opheffing Blokkade Cuba. Vanuit de vakbond worden ook middelen verzameld voor de aankoop door vakbondsleden van batterijen om de energie die opgewekt wordt met zonnepanelen op te slaan zodat ze bij stroomonderbrekingen kunnen verder werken.
“We gaan in bedrijven hier ook het gesprek aan over Cuba om werknemers in ons land perspectieven te geven op de goede dingen die in dat land gebeuren. Als zo’n stom derdewereldland een dergelijk beleid kan voeren, dan kan dat toch ook bij ons. Wat we specifiek doen in de banksector is met militanten aldaar overleggen om op de ondernemingsraad in discussie te gaan over het feit dat Belgische banken betalingen naar Cuba blokkeren. De Amerikaanse financiële sancties en de politieke druk is momenteel immers zo groot dat banken dat niet meer durven”, stelt De Smedt.
Solidariteit
De Smedt gaf ook een overzicht van alle solidariteitsinitiatieven in ons land met de Cubaanse bevolking zoals de petitie aan minister van Buitenlandse Zaken Prevot voor de opheffing van de blokkade [1] en geldinzameling door Cubanismo voor de levering van medisch materiaal met containers. Betty Campo ging hierna verder in op de maleta’s solidaria, de solidaire reiskoffers die zij samen met andere in ons land wonende Cubaanse vrouwen vullen en aan toeristen meegeven om af te geven op plaatsen waar dat materiaal hard nodig is.
“Transport met containers is ook goed, maar het duurt lang vooraleer ze daar arriveren en ze zijn ook vrij duur. We zijn met deze maleta’s gestart na de brand in 2022 in het grootste oliedepot van Cuba waarbij doden en gewonden vielen en er geen andere manier was om snel hulp te bieden. We geven van alles mee zoals schoolmateriaal, kledij, handdoeken en lakens voor ziekenhuizen, scholen, bejaardentehuizen en weeshuizen. Vaak gaat het over medisch materiaal en medicamenten want daar is een groot tekort aan. We werken hiervoor samen met een lokale organisatie.”
Ondanks de wurgende economische blokkade blijft de Cubaanse bevolking het regime steunen. Katrien Demuynck wees hierbij onder meer op het feit dat tijdens de jongste 1 mei-viering in Cuba meer dan 6 miljoen mensen op straat kwamen, wat bijzonder veel is op een bevolking van 10 miljoen mensen. Ze wees ook op de oproep van Fidel Castro om nooit op te geven en ervan uit te gaan dat er voor elk probleem een oplossing is.
“Dat is de mentaliteit die je vandaag heel vaak terugvindt in Cuba”, aldus Demuynck. Leysen wees dan weer op het feit dat dat Cuba binnen zijn eenpartijstelsel een vrij democratisch systeem heeft dat streeft naar consensus en het behoud van het vertrouwen van de bevolking. Hij vermeldde hierbij de totstandkoming van de familiewet enkele jaren terug die onder meer het homohuwelijk mogelijk maakt.
“Er is daarover jarenlang in allerlei plaatselijke comités gediscussieerd en werd tot slot in een referendum goedgekeurd. Over tal van dingen wordt in Cuba vrij gedebatteerd. Wat men wel wil voorkomen is dat mensen die gefinancierd worden door de VS een soort vijfde colonne vormen die de soevereiniteit ondergraaft.”
(EmbaCuba Bélgica - De Wereld Morgen)