Pięć kluczowych punktów dotyczących blokady Kuby przez Stany Zjednoczone
• Co podpisał prezydent Kennedy?
3 lutego 1962 roku demokratyczny prezydent John F. Kennedy podpisał dekret wykonawczy nr 3447, ustanawiający blokadę gospodarczą, handlową i finansową nałożoną przez Stany Zjednoczone na Kubę. Decyzja ta, mająca na celu utrudnienie funkcjonowania gospodarki kubańskiej i podważenie poparcia społecznego dla rewolucji, opierała się na ustawie o handlu z wrogiem z 1917 roku, pierwotnie uchwalonej w kontekście I wojny światowej przeciwko Cesarstwu Niemieckiemu i jego sojusznikom. Od tego czasu strategia okrążania i duszenia gospodarczego stała się centralnym elementem polityki USA wobec Kuby, której celem jest ograniczenie prawa narodu kubańskiego do korzystania z suwerenności i budowania niezależnego projektu, wolnego od imperialnego podporządkowania.
Chociaż całkowita blokada została oficjalnie wprowadzona w tym dniu, środki ograniczające mające na celu oddziaływanie na strategiczne sektory gospodarki i obronność kraju obowiązywały już od czasu triumfu rewolucji kubańskiej. Podstawowe cele tej polityki zostały jasno wyrażone w memorandum podsekretarza stanu Lestera D. Mallory'ego z 6 kwietnia 1960 r., w którym podkreślono potrzebę wywołania niezadowolenia i braku nadziei poprzez pogorszenie warunków gospodarczych, pozbawienie Kuby zasobów i dostaw, aby sprowokować kryzys społeczny, który doprowadziłby do obalenia rządu. Cele te, w istocie, pozostały aktualne przez lata.
• Dlaczego jest to blokada, a nie embargo?
Środki zastosowane przez rząd USA wobec Kuby nie odpowiadają ściśle definicji „embarga”. W terminologii prawnej termin ten jest zazwyczaj rozumiany jako środek zapobiegawczy mający na celu przejęcie dóbr w celu zagwarantowania przestrzegania uzasadnionych zobowiązań, zazwyczaj autoryzowanych przez właściwy organ. Kuba nie jest jednak zadłużona wobec Stanów Zjednoczonych ani nie popełniła żadnych czynów, które uzasadniałyby, zgodnie z prawem międzynarodowym, konfiskatę lub likwidację jej zasobów. Dlatego powoływanie się na rzekome argumenty ´´obrony koniecznej” jest niezgodne z normami międzynarodowymi.
Chociaż rząd Stanów Zjednoczonych uparcie używa terminu „embargo”, zestaw sankcji i ograniczeń nałożonych na Kubę stanowi w praktyce blokadę gospodarczą, handlową i finansową. Działania te mają na celu izolację i zdławienie kraju pod względem ekonomicznym, w celu osłabienia jego ludności i zmuszenia go do odstąpienia od decyzji o zachowaniu suwerenności i niepodległości. Wszystko to stanowi właśnie podstawowe elementy koncepcji „blokady”, rozumianej jako akt izolacji i zerwania kontaktów z państwem w celu wymuszenia jego kapitulacji poprzez przymus lub pozbawienie go możliwości działania. Jej zakres i surowość odzwierciedlają środki charakterystyczne dla niewypowiedzianej wojny przeciwko narodowi kubańskiemu. Co więcej, blokada ma szeroki i zintegrowany komponent eksterytorialny, co oznacza, że nie mamy do czynienia jedynie z zakazem handlu i inwestycji między Kubą a Stanami Zjednoczonymi. Mamy do czynienia z prawdziwą wojną gospodarczą, która obejmuje przeszkody, zakazy i środki przymusu, mające na celu uniemożliwienie państwom trzecim utrzymywania stoosunków z Kubą.
• Czy blokada nadal obowiązuje?
Blokada nałożona przez Stany Zjednoczone pozostaje w mocy i przekształciła się w jedną z najdłużej trwających i najbardziej złożonych form wojny gospodarczej prowadzonej przeciwko suwerennemu państwu. Jej zasadniczo eksterytorialny charakter, stanowiący naruszenie prawa międzynarodowego, ma na celu, poprzez naciski, szantaż i kary, izolację Kuby i karanie tych, którzy nawiązują jakiekolwiek stosunki gospodarcze, handlowe lub finansowe z tym krajem. Uporczywym celem jest pozbawienie wyspy niezbędnych dochodów, pogorszenie warunków życia jej mieszkańców, generowanie niedoborów żywności, leków i innych niezbędnych dóbr oraz tworzenie strukturalnych trudności w rozwoju gospodarczym. Szacuje się, że w okresie od marca 2024 r. do lutego 2025 r. straty materialne poniesione przez Kubę wyniosły około 7,5561 mld dolarów, co stanowi wzrost o prawie 50% w porównaniu z poprzednim okresem.
Aby uzasadnić te środki, władze USA promują narrację mającą na celu minimalizowanie a nawet negowanie skutków blokady, przedstawiając ją jako drobne ograniczenie bez znaczącego wpływu na gospodarkę Kuby. Jednak dowody empiryczne i dostępne dane przeczą temu stanowisku, odzwierciedlając głębokie i ciągłe konsekwencje dla produktywnej i społecznej tkanki wyspy. Co więcej, w ostatnich miesiącach polityka USA przyjęła bardziej otwarcie represyjne podejście. Dekret wykonawczy ogłoszony 29 stycznia jest przykładem tej tendencji, publicznie deklarując zamiar pozbawienia Kuby wszelkich dostaw paliwa, pogłębiając tym samym mechanizmy dławienia gospodarki ustanowione przez poprzednie administracje.
• Co na to społeczność międzynarodowa?
Administracja USA uparcie ignoruje niemal jednomyślne wezwanie społeczności międzynarodowej do zakończenia tej nielegalnej i nieludzkiej polityki wobec Kuby. Żądanie to zostało powtórzone w 33 rezolucjach Zgromadzenia Ogólnego ONZ zatytułowanych „Konieczność zniesienia embarga gospodarczego, handlowego i finansowego nałożonego przez Stany Zjednoczone Ameryki na Kubę”, przyjętych od 1992 roku zdecydowaną większością głosów.
Mnożyły się głosy, które dołączały do narodu kubańskiego domagającego się natychmiastowego zniesienia tej polityki. Między marcem 2024 a lutym 2025 roku ponad 2000 wydarzeń międzynarodowych i 1703 oświadczenia potępiły embargo i arbitralne wpisanie Kuby na listę państw sponsorujących terroryzm. Nawet w samym społeczeństwie amerykańskim narastały apele o zniesienie tych środków wraz z inicjatywami ze strony członków Kongresu, środowiska akademickiego, sektora gospodarczego i religijnego oraz ruchów solidarnościowych.
• Jakie jest stanowisko Kuby?
Pomimo uporczywej i wrogiej polityki Stanów Zjednoczonych, Kuba utrzymuje zdecydowane stanowisko w obronie budowy socjalizmu. Państwo kubańskie konsekwentnie i niezłomnie potępiało blokadę i domagało się jej bezwarunkowego zniesienia, uznając ją za środek nieludzki i niezgodny z zasadami Prawa Międzynarodowego.
Kuba wielokrotnie wyrażała gotowość do nawiązania cywilizowanych i pełnych szacunku stosunków z rządem USA poprzez poważny i odpowiedzialny dialog oparty na prawie międzynarodowym, suwerennej równości, wzajemnym szacunku i obopólnych korzyściach, bez ingerencji w sprawy wewnętrzne i z absolutnym poszanowaniem niepodległości i suwerenności państw. Nasz kraj nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego USA ani dla dobrobytu swoich obywateli, którzy historycznie byli przyjmowani z szacunkiem i gościnnością za każdym razem gdy mieli okazję odwiedzić wyspę.
W tym kontekście przywołujemy dziedzictwo Naczelnego Wodza Fidela Castro i przypominamy jego słowa wypowiedziane w Auli Magna Centralnego Uniwersytetu Wenezueli: „Rząd Stanów Zjednoczonych dał nam możliwość walki z całych sił, blokując nas, stale nękając i wykluczając ze wszystkiego. Cieszymy się nawet z wykluczenia w zamian za wolność wypowiedzi bez kompromisów na każdym forum świata gdzie jest tak wiele słusznych spraw do obrony”.
(Embacuba - Polonia)